De levens van de vondelingen uit de historische roman De kinderen van de Koeke Bakker spelen zich af tegen de historische achtergrond van Amsterdam in de periode 1655 – 1840. Het centrale thema in hun levensverhaal berust op waargebeurde ervaringen van Amsterdamse aalmoezenierswezen. Ik heb deze feiten zoveel mogelijk in de verhalen verwerkt. Ze dragen hun naam en wonen op adressen waar de vondelingen ook echt hebben gewoond. De jaartallen zijn aangepast aan de verhaallijn, wel heb ik de werkelijke geboorte of vind- dag en maand aangehouden. De kinderen nemen je aan de hand mee door hun geschiedenis, je ervaart hoe het thema vogelvrijheid hun levensloop bepaalt en kan je voorstellen hoe dit nog generaties doorwerkt.
Twee aalmoezeniersweesjongens met een vlieger in de Leidschepoort 1774- HP Schouten.
De kleding verraadt dat het om aalmoezenierswezen gaat: bovenkleding zwart, onderkleding blauw met links een schouderband (bragoen), in de kleuren van het weeshuis, wit-rood-zwart.
Aalmoezenierswezen waren kwetsbaar op verschillende manieren. Ze hadden geen familie die ze kon beschermen. Daarnaast waren ze in juridische zin geen burger, en konden zij zich anders dan mensen die van buiten de stad hier kwamen wonen en werken, niet beroepen op burgerrechten om hen te beschermen tegen beslissingen van nationale overheden. Koepokkenvaccins werden in 1780 eerst op aalmoezenierswezen getest en kwamen nadat het veilig bleek pas beschikbaar voor burgerkinderen. Alijda, één van de proefkonijnen bij wie het vaccin de nodige schade aanrichtte wachtte een leven vol beperkingen. Lodewijk Napoleon slaagde er niet in om genoeg soldaten voor zijn leger te ronselen en bedacht een plan. Hij gaf zijn leger opdracht in stilte aalmoezeniersweesjongens uit het weeshuis te halen. Midden in de nacht vertrokken de jongens op een trekschuit naar Den haag. Deze gebeurtenis die plaatsvond in de nacht van 22 juli 1809 ging de geschiedenis in als ‘De stille uittocht der weezen’. Abraham zag als kleine jongen hoe 109 van zijn broertjes verdwenen een ervaring die zo traumatisch was dat hij nooit meer heeft gesproken. Aalmoezenierswezen waren herkenbaar aan hun kleding en daarom onbedoeld kwetsbaar voor kwaadwillenden. Zo werden Kaatje en haar zusje van straat geroofd om ze als hoer te laten gebruiken. We volgen Kaatje en maken mee welke impact die gebeurtenis op haar verdere leven heeft.
De verhalen van de kinderen gaan ook over dromen, verlangens, talenten en kansen zoals kinderen die hebben maar die voor weeskinderen vaak onvervuld bleven. Arend loopt weg uit het weeshuis om zijn vader te vinden, we volgen hem op zijn tocht naar Texel. Johannes zijn tweelingbroer beweegt hemel en aarde om priester te worden. Tegen beter weten in want als aalmoezenierswees bleef je zolang je leefde onderaan de sociaal maatschappelijke ladder bungelen, veel te laag voor het priesterschap.
Hoewel het boek in de geschiedenis speelt wordt de lezer op indringende wijze geconfronteerd wanneer hij in die verhalen de ongewortelden van onze samenleving herkent. Ook voor hen is het geschreven.
De historische roman De kinderen van de Koeke Bakker verschijnt voorjaar 2026.
Twee fragmenten uit ‘Droevige klagt van een aalmoezeniers-weeskind’
‘Ach! ons jammerlijk lot is dan nu zeker; wij moeten naar Den Haag om tot Soldaten tot Moordenaars van onze medemenschen te worden! Hij die zich onze Koning (Napoleon) noemt en ons vaderland overheerst…..’
‘Het staat alles in de Hollandsche Courant van 23 en 25 november 1808: ‘Die kinderen, zegt hij, omtrend welke de Staat de plaats bekleedt van de Ouders die zij verloren hebben, die moeten zich aan de verdediging van het land toewijden…’